کم‌ شنوایی چند درجه دارد و در هر کدام چه نوع سمعکی تجویز می‌شود؟

درک دنیای صداها برای کسانی که با چالش شنوایی روبرو هستند، شبیه به تماشای تصویری است که به تدریج وضوح خود را از دست می‌دهد. بسیاری از افراد تصور می‌کنند شنوایی یک کلید «روشن و خاموش» است؛ یعنی یا می‌شنویم یا نمی‌شنویم. اما واقعیت علمی بسیار پیچیده‌تر و ظریف‌تر است. شنوایی یک طیف گسترده است که از شنیدن صدای بال زدن یک پروانه تا غرش یک هواپیما را در بر می‌گیرد.

قتی صحبت از کم‌شنوایی به میان می‌آید، اولین سوالی که در کلینیک های شبکه شمس پرسیده می‌شود این است: «میزان کم‌شنوایی من چقدر است؟». پاسخ به این سوال، کلید انتخاب راهکار درمانی و نوع وسیله‌ای است که زندگی شما را دگرگون می‌کند. در این مقاله جامع، قرار است به عمق دنیای اعداد و دسی‌بل‌ها سفر کنیم، درجات مختلف کم‌شنوایی را بشناسیم و دقیقاً بررسی کنیم که برای هر سطح از افت شنوایی، چه نوع سمعکی می‌تواند جادوی صدا را به گوش‌های شما بازگرداند.

۱. معیار اندازه‌گیری شنوایی: دسی‌بل چیست؟

قبل از اینکه به سراغ درجات برویم، باید واحد اندازه‌گیری را بشناسیم. قدرت شنوایی ما با واحدی به نام دسی‌بل (dB) سنجیده می‌شود. در تست‌های شنوایی‌سنجی، ادیولوژیست مشخص می‌کند که شما ضعیف‌ترین صداها را در چه فرکانس‌هایی و با چه شدتی (دسی‌بل) می‌شنوید.

به‌طور کلی، شنوایی نرمال برای بزرگسالان بین ۰ تا ۲۵ دسی‌بل است. هرچه این عدد بالاتر برود، یعنی فرد برای شنیدن نیاز به صدای بلندتری دارد و درجه کم‌شنوایی او شدیدتر است.

۲. درجات مختلف کم‌ شنوایی و راهکار انتخاب سمعک

بر اساس استانداردهای جهانی، کم‌شنوایی به ۵ یا ۶ دسته اصلی تقسیم می‌شود. تشخیص دقیق این درجات تنها در یکی از کلینیک های شبکه شمس و از طریق تست ادیومتری تن خالص امکان‌پذیر است.

الف) کم‌ شنوایی ملایم (Mild Hearing Loss)

• میزان افت: ۲۶ تا ۴۰ دسی‌بل.

• تجربه کاربر: در محیط‌های ساکت مشکلی ندارید، اما به محض اینکه صدای محیط بالا می‌رود یا فرد مقابل آرام صحبت می‌کند، کلمات را گم می‌کنید. شنیدن صدای پرندگان یا پچ‌پچ‌ها دشوار می‌شود.

• انتخاب سمعک: برای این افراد، ظاهر و راحتی اولویت اول است.

  • سمعک‌های نامرئی (IIC و CIC): به دلیل افت کم، می‌توان از کوچک‌ترین مدل‌ها استفاده کرد که کاملاً داخل کانال گوش قرار می‌گیرند.

  • سمعک‌های RIC (رسیور در داخل کانال): این مدل‌ها بسیار ظریف هستند و صدایی بسیار طبیعی فراهم می‌کنند.

ب) کم‌ شنوایی متوسط (Moderate Hearing Loss)

• میزان افت: ۴۱ تا ۵۵ دسی‌بل.

• تجربه کاربر: شما در مکالمات رو در رو هم دچار مشکل می‌شوید. صدای تلویزیون را بیش از حد بلند می‌کنید و در جمع‌ها مدام می‌پرسید: «چی گفتی؟».

• انتخاب سمعک: در این مرحله، قدرت تقویت صدا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

  • سمعک‌های داخل گوشی (ITC): کمی بزرگتر از نامرئی هستند اما قدرت بیشتری دارند.

  • سمعک‌های RIC و BTE (پشت‌گوشی): تقریباً تمام مدل‌های مدرن برای این درجه پاسخگو هستند. در این مرحله، انجام یک مشاوره سمعک تخصصی برای انتخاب بین “ظاهر” و “امکانات” (مثل بلوتوث) ضروری است.

ج) کم‌ شنوایی متوسط تا شدید (Moderately-Severe)

• میزان افت: ۵۶ تا ۷۰ دسی‌بل.

• تجربه کاربر: بدون سمعک، شنیدن گفتار عادی تقریباً غیرممکن است. شما به شدت به لب‌خوانی وابسته می‌شوید و محیط‌های شلوغ برایتان کلافه‌کننده است.

• انتخاب سمعک:

  • در این رده، سمعک‌های بسیار کوچک نامرئی دیگر پیشنهاد نمی‌شوند چون قدرت کافی ندارند.

  • سمعک‌های پشت‌گوشی (BTE): بهترین گزینه هستند زیرا بلندگوی قوی‌تری دارند و می‌توانند صدا را بدون سوت کشیدن (فیدبک) تقویت کنند.

د) کم‌ شنوایی شدید (Severe Hearing Loss)

• میزان افت: ۷۱ تا ۹۰ دسی‌بل.

• تجربه کاربر: فقط صداهای بسیار بلند (مثل فریاد یا بوق ماشین) را می‌شنوید. ارتباط با دیگران بدون کمک ابزار شنیداری قطع می‌شود.

• انتخاب سمعک:

  • سمعک‌های پشت‌گوشی قدرتمند (Super Power): این دستگاه‌ها از باتری‌های بزرگتر (شماره ۱۳ یا ۶۷۵) استفاده می‌کنند تا انرژی لازم برای تقویت بالای صدا را تامین کنند. در این مرحله، دقت در تجویز سمعک حیاتی است تا از آسیب به باقیمانده شنوایی جلوگیری شود.

ه) کم‌ شنوایی عمیق (Profound Hearing Loss)

• میزان افت: بیش از ۹۱ دسی‌بل.

• تجربه کاربر: فرد بیشتر ارتعاش صداها را حس می‌کند تا خود صدا را.

• انتخاب سمعک: نیاز به قوی‌ترین تکنولوژی‌های موجود (Ultra Power) است. در برخی موارد اگر سمعک پاسخگو نباشد، گزینه کاشت حلزون مطرح می‌شود.

۳. نقش حیاتی تکنولوژی در درجات مختلف

تنها دانستن درجه کم‌شنوایی کافی نیست. دو نفر با درجه “متوسط” ممکن است سبک زندگی کاملاً متفاوتی داشته باشند.

• اگر کارمند هستید یا در جلسات شرکت می‌کنید: حتی در افت ملایم، به سمعکی با قابلیت هوش مصنوعی و تفکیک گفتار از نویز نیاز دارید.

• اگر بیشتر در خانه هستید: اولویت شما ممکن است وضوح صدای تلویزیون باشد.

به همین دلیل است که مرحله مشاوره سمعک بخش جدایی‌ناپذیر مسیر درمان است. ادیولوژیست در این مرحله، نیازهای شنیداری روزمره شما را با درجه افت شنوایی‌تان تطبیق می‌دهد.

۴. چرا تنظیم سمعک برای هر درجه متفاوت است؟

بسیاری از کاربران فکر می‌کنند سمعک مانند عینک است؛ آن را روی گوش می‌گذاریم و تمام! اما سمعک یک کامپیوتر کوچک است.

در کم‌شنوایی‌های شدید، اگر تنظیم سمعک دقیق نباشد، صداها “فلزی” یا “جیغ” به نظر می‌رسند. ادیولوژیست باید با استفاده از نرم‌افزارهای مخصوص، فرکانس‌های مختلف را بر اساس نوار گوش شما “کالیبره” کند. تنظیمات اشتباه می‌تواند باعث شود فرد از خیر استفاده از سمعک بگذارد و انزوای اجتماعی را انتخاب کند.

۵. عوارض نادیده گرفتن درجات پایین کم‌شنوایی

بزرگترین اشتباه این است که بگوییم: «من فقط کمی کم‌شنوایی دارم، فعلاً نیازی به سمعک نیست». تحقیقات نشان داده است که حتی در درجه ملایم، اگر مغز صداهای محیطی را دریافت نکند، به تدریج توانایی تحلیل کلمات را از دست می‌دهد (محرومیت شنیداری). این موضوع در درازمدت خطر ابتلا به آلزایمر و زوال عقل را تا چندین برابر افزایش می‌دهد.

گام آخر: انتخاب مرکز معتبر برای تجویز و تنظیم

تشخیص درجه کم‌شنوایی و انتخاب نوع سمعک، یک کار علمی است که نیاز به تجربه و تجهیزات پیشرفته دارد. فرآیند تجویز سمعک باید شامل تست‌های گفتاری و ارزیابی راحتی کاربر باشد.

شبکه متخصصین سمعک شمس

اگر به دنبال خدماتی فراتر از یک فروش ساده هستید، شبکه متخصصین سمعک شمس با کلینیک‌های مجهز در سراسر ایران از جمله تهران، مشهد، تبریز، ساری، گرگان، اردبیل و شهرکرد، همراه شماست. ما در هر کلینیکی  عضو این شبکه، با بهره‌گیری از ادیولوژیست‌های باسابقه، ابتدا دقیق‌ترین تست‌ها را برای تعیین درجه شنوایی شما انجام می‌دهیم. سپس در جلسات رایگان مشاوره، بهترین برندهای دنیا را با توجه به بودجه و سطح نیاز شما معرفی کرده و در نهایت با دقیق‌ترین متدهای تنظیم سمعک، لذت شنیدن صدای شفاف را به شما هدیه می‌دهیم.

سؤالات متداول (FAQ)

۱. آیا درجه کم‌شنوایی در طول زمان تغییر می‌کند؟ بله، به خصوص اگر ناشی از افزایش سن (پیرگوشی) یا قرار گرفتن در معرض صداهای بلند باشد. چک‌آپ سالانه در کلینیک ضروری است.

۲. آیا می‌توان برای کم‌شنوایی شدید از سمعک نامرئی استفاده کرد؟ معمولاً خیر. سمعک‌های نامرئی به دلیل بدنه کوچک، فضای کافی برای بلندگوهای بسیار قدرتمند ندارند و ممکن است نیاز شما را پوشش ندهند.

۳. بهترین زمان برای اقدام به خرید سمعک چه زمانی است؟ به محض اینکه در تست‌های کلینیک، افت شنوایی شما بیش از ۲۵ دسی‌بل نشان داده شد و در زندگی روزمره احساس چالش کردید.

۴. آیا سمعک‌های ارزان‌قیمت (آنالوگ) برای درجات شدید مناسب هستند؟ به هیچ وجه. در درجات شدید، شما به پردازش دیجیتال نیاز دارید تا صداهای بلند آزاردهنده نشوند. سمعک‌های آنالوگ فقط همه صداها را بلند می‌کنند که می‌تواند به گوش شما آسیب بزند.

۵. تفاوت تجویز سمعک با خرید اینترنتی سمعک چیست؟ در تجویز، متخصص دستگاه را دقیقاً برای گوش و افت شما تنظیم می‌کند، اما خرید اینترنتی بدون تنظیم، مانند استفاده از عینک دیگران است.

جمع‌بندی

کم‌شنوایی یک نقص نیست، بلکه وضعیتی است که با شناخت درست درجات آن (ملایم تا عمیق) و انتخاب تکنولوژی مناسب، کاملاً قابل مدیریت است. فرقی نمی‌کند در چه مرحله‌ای از این طیف هستید؛ مهم این است که با انتخاب یک مشاوره سمعک درست و انجام تنظیم سمعک اصولی، اجازه ندهید ارتباط شما با دنیای عزیزانتان قطع شود. دنیای صداها منتظر شماست.

آیا می‌خواهید بدانید شنوایی شما در حال حاضر در چه وضعیتی است؟ همین حالا با نزدیک‌ترین شعبه کلینیک شمس تماس بگیرید تا اولین قدم را برای ارزیابی دقیق شنوایی خود بردارید. ما در کنار شما هستیم تا بهترین راهکار را برای گوش‌های شما پیدا کنیم.